6 Haziran 2026 tarihinde, Bitlis Eren Üniversitesi’nden Doç. Dr. İbrahim Demir ve araştırmacı Muhammed Ölekli, Tatvan’daki İncekaya (Por) Kalderası’nda gerçekleştirdikleri bilimsel çalışma sırasında, daha önce tanınmayan bir çan çiçeği türü keşfettiler. Araştırmacılar, bu bitkinin yeni bir tür olabileceğini düşünerek Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile irtibata geçtiler. Yıldırım’ın yürüttüğü morfolojik ve taksonomik incelemeler, bu popülasyonun bilim dünyası için yeni bir tür olduğunu kanıtladı. Campanula porensis adıyla tanımlanan bu çiçek, Türkçe’de “Por çanı” olarak adlandırılıyor ve uluslararası botanik dergisi Phytotaxa’da yayımlandı.
Por çanı, tamamen endemik bir tür olup, dünya genelinde yalnızca Por Kalderası’ndaki mağara girişleri ve dik volkanik kaya duvarlarında yetişmektedir. Prof. Dr. Yıldırım, bu bitkinin nemli ve gölgelik alanlarda kayalardan sarkarak yayıldığını ve toplam popülasyonun 450-500 kök civarında olduğunu belirtti. “Bu tür, oldukça şık ve süs potansiyeli yüksek, laciverte yakın renkte çiçeklere sahiptir,” dedi. IUCN kriterlerine göre “hassas” kategorisinde değerlendirilen Por çanı için Yıldırım, doğrudan insan etkisi veya aşırı otlatmanın olmadığına ancak küresel iklim krizinin sulak ve gölgelik habitatları tehdit ettiğine dikkat çekti. Koruma çalışmalarının, yerel yönetimler, üniversiteler ve bakanlık iş birliğiyle acilen başlatılması gerektiğini ifade etti.
Dünyada yaklaşık 450 çan çiçeği türü bulunurken, Türkiye’de 140’tan fazla türün tespit edildiğini ve bunlardan 72’sinin tamamen endemik olduğunu aktaran Prof. Dr. Yıldırım, Ege Üniversitesi ekibinin 2012 yılından beri TÜBİTAK projeleri ile Türkiye genelinde çan çiçekleri üzerine çalışmalar yaptığını belirtti. Bu türlerin doğaya zarar vermeden üretime alınmasının, ülke ekonomisine önemli katkılar sağlayabileceğini vurguladı. Keşfedilen yeni türün tip örneği Ege Üniversitesi Herbaryumu’nda, eş örnekleri ise iki üniversitenin herbaryumunda saklanmaktadır. (AA)
